zondag 6 augustus 2017

The Searchers

In de maand juli had de Belgische zender Canvas een programma waar bij een klassieke film werd uitgezonden, voorafgegaan door een diepgaand gesprek over de film, Cinema Canvas. Veel van de films die werden uitgezonden had ik al eens eerder gezien, maar The Searchers kende ik nog niet.

Het ziet er meteen al episch uit. 

The Searchers is een film van John Ford met John Wayne (die we nog kennen uit True Grit) en het is een western. Maar wel een complexe, waarbij het niet duidelijk is wie goed en slecht zijn. En verder is het ook een film in Technicolor, wat buitengewoon goed werkt bij de landschap scenes, met de knalblauwe luchten en de oranje-gele woestijn grond. 

Spoilers Ahoi

Openingsshot

Het verhaal opent met Ethan Edwards die na de Amerikaanse Burgeroorlog terugkeert naar de boerderij van zijn broer. Hij vocht aan de zijde van de Confederates (en heeft dus verloren), hij beschikt over een hoop geld (waarvan het onduidelijk is hoe hij eraan komt) en hij heeft een medaille van de Mexicaanse onafhankelijkheidsoorlog. Het is duidelijk dat hij vreselijke dingen heeft gedaan en meegemaakt en dat hij maar moeilijk kan aarden in het vreedzame leven van zijn broer. Ook broeit er iets tussen Ethan en zijn schoonzus. Hij kan ook maar moeilijk accepteren dat zijn broer een kind heeft geadopteerd dat deels Indiaans bloed heeft. 

Prachtige landschappen als deze.
De vrede wordt al snel bruut verstoord. Ethan gaat bij de Texas Rangers en onderzoekt met hen een roofoverval, waarbij vee is buitgemaakt. Terwijl de mannen weg zijn en de roofoverval onderzoeken, worden de boerderijen overvallen. Daarbij komt de familie van Ethan om het leven en worden zijn twee nichtjes Lucy en Debbie ontvoert. 
Samen met de Texas Rangers zet Ethan de achtervolging in. Ze komen een paar Indianen tegen, die stierven in de overval, Ethan verminkt hun lichamen, zodat zij geen vrede in het hiernamaals kunnen vinden. De Indianen zijn niet voor een gat te vangen en zij voeren weer een aanval uit op de Texas Rangers. Die besluiten het op te geven, om hun overlevende gemeenschap te kunnen blijven beschermen. Maar Ethan, Martin (de adopteerde jongen van Indiaanse afkomst) en Brad (de verloofde van Lucy blijven zoeken. Het lichaam van Lucy wordt vrij snel gevonden, zij is gedood, verminkt en waarschijnlijk verkracht. Brad draait door en wil wraak nemen op de Indianen, waarbij hij gedood wordt. 

Het wordt winter en nog is de zoektocht niet voorbij. Ethan en Martin overwinteren bij de Jorgensons, een naburige familie. Daar krijgt Martin kennis aan dochter Laurie en krijgt Ethan een tip over waar Debbie kan zijn. De zoektocht gaat door. Laurie blijft op de hoogte door brieven van Martin en wij, de kijkers, omdat Laurie de brieven voorleest aan haar ouders. 

Het is niet heel duidelijk te zien, maar aan de stok die Debbie hier vasthoudt,
zitten de scalps van de slachtoffers van Scar, haar man.
Waaronder de scalp van haar eigen moeder.  

Dan wordt Debbie gevonden. Ze leeft als Comanche en is een van de vrouwen van Scar, de leider van de Comanche. Dit is natuurlijk verschrikkelijk, een blanke vrouw, die leeft met Indianen. Ethan wil haar doden en Martin wil haar redden. Dit leidt nog tot wat conflict, want Debbie wil eigenlijk helemaal niet gered worden. Uiteindelijk wordt Debbie gered, doodt Ethan haar niet en brengt hij haar terug naar huis. Daar wordt iedereen erg enthousiast ontvangen. 

Eindshot van de film. Vergelijk met openingsshot. 

Behalve Ethan. Hij gaat niet het huis in om feest te vieren met Debbie en Martin en de andere leden van de blanke gemeenschap. In de loop van de zoektocht naar Debbie is duidelijk geworden dat hij niet meer bij beschaafde mensen kan leven. De deur naar de gemeenschap van zijn gelijken gaat dicht. 

Dit is een buitengewoon mooie en complexe film met een hoop lagen. John Wayne speelt ook een buitengewoon complex karakter, in een breuk met de dappere cowboys die hij eerder speelde in Westerns. Hij is bitter vanwege een verloren oorlog en misschien ook een verloren liefde, er speelt duidelijk was tussen Ethan en Martha, de vrouw van zijn broer. Het zou zelfs kunnen dat Debbie zijn dochter is, in plaats van die van zijn broer. Hij vertrok uit Texas op een moment dat Martha zwanger zou moeten zijn van Debbie.
Dan is Ethan ook buitengewoon racistisch en heeft hij een hekel aan alles wat Indiaans is. Maar hij wet een hoop van hen. Hij weet voldoende van hun theologie en begrafenis rituelen om te weten dat hij hun lichamen moet verminken om hen ook na de dood dwars te zitten. En hij spreekt voldoende van hun taal om met hen te kunnen onderhandelen. Waar en wanneer heeft hij dat geleerd als hij zo ontzettend racistisch is?
Het racisme van Ethan lijkt extreem (een onschuldig slachtoffer willen doden, omdat zij seks heeft gehad met mannen van een ander ras), maar anderen, vooraanstaande leden van de gemeenschap waar Ethan deel van is, hebben diezelfde mening. Zij hebben alleen niet de middelen of het doorzettingsvermogen om de daad bij het woord te voegen. En uiteindelijk blijkt dat Ethan ook niet de daad bij het woord kan voegen. 

Gaat dat zien.

zaterdag 22 juli 2017

De voorspelling

En alweer een boekbespreking. Het lukte me niet om in juni een boek te bespreken, dus dan volgen er twee in juli natuurlijk. Dit keer is het "De Voorspelling", deel één uit de Kronieken van Belgarion van David Eddings. Deze serie bestaat uit vijf boeken, maar om deze terugblik een beetje behapbaar te houden, houdt ik het bij deel een.

De Voorspelling (De Kronieken van Belgarion, #1)
Deel een

Ook deze serie boeken las ik door ze te lezen uit de +Bieb Eemland (de Bibliotheek in Baarn) die in de late jaren '80 en de vroege jaren '90 een zeer respectabele SF en Fantasy collectie had.
David Eddings schreef Pawn of Prophecy (De Voorspelling) in 1982, maar de editie die ik las uit de bieb, werd pas in 1990 uitgegeven door Spectrum. Ik denk dat ik hem dan kort daarna heb gelezen. Ik zal 14 of 15 zijn geweest. Ik kan me herinneren dat ik wachtte op de uitgaves van de boeken uit de vervolg-serie, de Kronieken van Mallorea.
De boeken van de uitgave van Spectrum hadden een afbeelding van een rots in zee in de rechterbovenhoek. En als je dan alle boeken op een rijtje zette, kreeg je een plaatje van een kust.

Netjes op een rijtje

Indruk toen

Indertijd maakten deze boeken heel veel indruk op me. Ik denk dat het de eerste echte fantasy boeken was die ik toen had gelezen. Wat hielp was dat de hoofdpersoon Garion ongeveer van mijn leeftijd was. Bovendien waren de dingen die om hem heen gebeurden voor hem ook nieuw, zodat ik zoetjes werd geïntroduceerd in de wereld. 

Spoilers

Proloog

Zoals het iedere fantasy-kroniek betaamt, begint het boek met een proloog die bestaat uit een stukje mythische voorgeschiedenis. Dit is een universum met erg veel literair historisch besef, dus we krijgen een uittreksel uit het Boek van Alorn. 
Hierin wordt het ontstaan van de wereld beschreven, met de goden die hun eigen volkeren kiezen. Ook wordt meteen het conflict tussen de Goden geschetst, en de ruzie die er is over een machtig artefact, de Orbus, gemaakt door de God Aldur. De God Torak is een kwade God, die met de Orbus over de wereld wil heersen. De belangrijkste spelers worden ook geïntroduceerd, waaronder Belgarath de Tovenaar en Polgara, zijn dochter. 

Deel 1: Sendaria

In dit deel wordt Garion, de hoofdpersoon geïntroduceerd. Hij leeft zijn leven als een eenvoudige jongen op een boerderij in Sendaria. Zijn ouders zijn overleden en hij woont samen met zijn tante Pol. Verder heeft hij ook een band met Smid Durnik en af en toe komt verhalenverteller Oude Wolf langs, die Pol lijkt te kennen. 
Er worden ook wat zaken geïntroduceerd waaruit blijkt dat alles misschien toch niet zo normaal is, als Garion graag wil. Al zijn hele leven lang is er een man, gehuld in schaduwen en een donkere mantel, die hem in de gaten houdt, tijdens crisis-momenten. Hij kan zijn tante Pol niet over hem vertellen. Bovendien lijkt hij erg opgewonden en krijgslustig te raken wanneer er gesproken wordt over de God Torak. En tot slot lijken zijn tante Pol en de Oude Wolf meer te weten over het verleden van Garion dan zij hem vertellen. 
Maar dan, wanneer Garion een jaar of 14 is en begint hij te puberen en alles stom te vinden, tonen ineens ook Angaraks, volgelingen van de God Torak, interesse in een jonge knul in een afgelegen boerderij in Sendaria. Hoogst verdacht natuurlijk. 
Dan komt Oude Wolf weer langs. Er is iets gestolen en Oude Wolf wil dat zoeken, met hulp van Pol. Pol wil Garion niet alleen achterlaten en smid Durnik laat zich ook niet wegsturen. Eenmaal onderweg voegen zich al snel twee andere gezellen bij Oude Wolf en Pol, Silk een Drasniër en Barak een Cherek. Deze twee lijken Oude Wolf en Pol te kennen van een eerder leven, onder andere namen. In de zoektocht naar hetgeen gestolen is, reizen Oude Wolf en Pol in het gezelschap van de rest door een groot deel van Sendaria. En ook hier zien zij af en toe Angaraks, die ook op zoek lijken te zijn naar iets. 
Uiteindelijk worden Oude Wolf en Pol opgepikt door soldaten van Fulrach, Koning van Sendaria. Dan blijkt dat Oude Wolf en Pol hem ook lijken te kennen. Maar Fulrach spreekt hen aan met Belgarath en Polgara, de eeuwenoude discipelen van de God Aldur, de grootste tegenstrever van de God Torak. En dan blijken dat Silk en Barak ook hoge edelen zijn. Silk is eigenlijk Kheldar, Prins van Drasnië en Barak is Graaf van Trellheim en neef van Anheg, Koning van Cherek. En dan blijkt dat Garion voor Polgara niets meer is dan een jongen waarvan zij niet weet wat ze ermee moet doen.   


Deel 2: Cherek

Belgarath, Polgara, hun gezellen en Koning Fulrach gaan naar Cherek, waar zij Anheg, Koning van Cherek, Rhodar, Koning van Drasnia en Cho-Hag, Koning van Algaria zullen ontmoeten, om te overleggen over dat wat gestolen is. Garion is nog steeds behoorlijk van zijn stuk dat de mensen die hem het naast stonden, niet de mensen zijn die hij dacht dat hij was. In combinatie met het feit dat hij midden in de puberteit zit, gedraagt hij zich daarom erg weerspannig en roekeloos, tot woede van Polgara. 
In Cherek zijn de mensen en cultuur echt anders dan in Sendaria. Waar de Sendars brave, hardwerkende en sobere mensen zijn, zijn de Chereks allemaal woeste krijgers, die veel drinken. Bovendien bestaat Cherek al veel langer dan Sendaria, waar Garion vandaan komt. De hoofdstad, Val Alorn is duizenden jaren oud. Dat geeft hen iets meer besef van de historische context, waarin deze huidige gebeurtenissen plaatsvinden.  
Ook is het religieuze gevoel van de Chereks sterker dan dat van de Sendaren. De Chereks aanbidden samen met de andere Alorns (Rivanen, Draniërs en Algaren) Belar, de Beren-God. De Sendaren zijn erg praktisch, hebben geen eigen God en vereren alle Goden gelijk, ook Torak. Er staat een enorme tempel in Val Alorn, en daar geeft een oud, blind vrouwtje ook voorspellingen af. Er lijkt een Doem op Barak te liggen en zij onthaalt Garion als de grootste der Heren, wat hem verbaasd. Barak vindt dat Koning Anheg haar al lang geleden had moeten laten verbranden als een heks. 
Garion raakt onmiddellijk verstrikt in allerlei intriges en bij weet nog maar net eigenhandig het koninkrijk te redden van diep verraad. Een machtige Angarakse priester heeft een graaf van Cherek omgekocht om mannen het paleis in te smokkelen en een coup te plannen. Deze priester blijkt dezelfde te zijn als degene die al jaren waakt over Garion. En Garion blijkt ook belangrijker te zijn dan hij dacht. 
Wanneer de situatie weer enigszins gekalmeerd is, maken Belgarath en de Koningen afspraken. De Koninkrijken van Aloria en Sendaria zullen gemobiliseerd worden, oorlog tegen de Angaraks is onvermijdelijk. Belgarath zet ondertussen de achtervolging op de dief en het gestolene in. Daarvoor zal hij eerst langs Algaria gaan, en dan naar Arendia. 
Op de boot naar Camaar in Sendaria, vraagt Garion Belgarath naar de vreemde zaken die hij heeft gezien en dan leert hij dat magie echt is. Belgarath en Polgara kunnen die magie gebruiken, de priesters van Torak ook. En sommige andere mensen ook. Ook een zorg waar Garion al lang mee zit, namelijk dat als Polgara zijn tante niet is, hij geen familie heeft en hij bij geen enkel volk hoort, is opgelost. Polgara is zijn oudtante, ze was een zuster van de vrouw die de lijn startte waar Garion uit voortkomt. En daarmee is Belgarath zijn vele malen grootvader. Ook krijgt Garion meer te horen over zijn ouders. Ze zijn vermoord, en dat heeft te maken met het conflict, waar Garion nu ook in verwikkeld is geraakt. 

Indruk nu

Toen ik het voor het eerst las, was ik vreselijk onder de indruk. Maar nu niet meer. En dat komt grotendeels omdat ik ouder ben geworden en veel meer gelezen heb. Hierna ben ik bijvoorbeeld doorgegaan met de serie Wheel of Time (1990) en A Song of Ice and Fire (1996, nu beter bekend als de TV serie Game of Thrones), die een stuk complexer zijn. 
De Kronieken van Belgarion hangen van jaren '80 clichés aan elkaar. David Eddings gebruikt de clichés wel op een aangename en frisse manier, maar nu ik het teruglees, is het allemaal wel heel erg voorspelbaar.
Verder vond ik het racisme bij nader inzien ook een beetje eng in het boek. In het verre verleden koos iedere God een volk en dat volk nam kenmerken van hun God over. Het blijft een beetje onduidelijk of dat nu culturele kenmerken zijn, of na al die eeuwen raciale kenmerken zijn geworden. Alorns zijn impulsieve vechtersbazen, Tolnedranen geobsedeerd door goud, Nyissers onbetrouwbaar en Angaraks altijd slecht. Ongemakkelijk was het in elk geval.  

Desondanks, een goede introductie voor jonge mensen die eens willen snuffelen aan het fantasy genre. 

zondag 16 juli 2017

Baby Driver

Toen +Sander en ik afgelopen weekeinde de kinderen uit logeren deden, zijn we uitgegaan en hebben we ook een fantastische film gekeken, Baby Driver, van Edgar Wright, die we kennen van films als de Cornetto trilogie, met Shaun of the Dead, Hot Fuzz en World's End. Maar in onze jonge jaren keken Sander en ik ook Spaced. Hoofdrolspeler in deze film is de piepjonge Ansel Elgort en er zijn leuke bijrollen voor Kevin Spacey en Jamie Foxx (die we kennen van Django Unchained).

Een poster met veel roze.


Spoilers ahoi

Baby is een jongeman, die met zijn dove pleegvader in een klein appartement woont. Hij verdient zijn geld als een bestuurder van vluchtauto's bij bankovervallen. Doc (Kevin Spacey) is het meesterbrein dat alle overvallen plant en het team bij elkaar zoekt, dat de overvallen uitvoert. Baby blijkt bij hem in de schuld te staan en daarom verplicht te zijn om als bestuurder van de vluchtauto te werken. En dat doet hij briljant. Verder was Baby vroeger betrokken bij een auto ongeluk, waarbij zijn ouders overleden en waar hij tinnitus aan heeft overgehouden. Hij probeert het suizen te verstommen, door de hele tijd naar muziek te luisteren.
Wanneer Baby even vrij heeft tussen twee opdrachten, leert hij Debora kennen, een medewerker van een Diner. Ze blijken elkaar erg leuk te vinden en flirten wat heen en weer.
Dan wordt Baby weer opgeroepen om te rijden voor een laatste klus, dit keer met een nieuw team van mensen. Maar deze mensen zijn duidelijk wat minder betrouwbaar. De klus gaat mis, doordat een gewapende veteraan doorkrijgt dat ze bezig zijn met een overval en hij begint te schieten (dit is Amerika). Het team moet vluchten, maar dankzij het briljante rijwerk van Baby weet iedereen te ontsnappen.
Doc laat Baby weten dat nu de schuld is afbetaald. Een opgeluchte Baby neemt een baantje als pizzabezorger en is daarin buitengewoon succesvol. Hij probeert de relatie met zijn meisje Debora ook wat uit te bouwen. En terwijl hij daarmee bezig is, wordt hij weer binnengehaald door Doc voor een volgende klus. Hij hoopte van Doc af te zijn, maar Doc zegt hem niet naïef te zijn en dreigt zijn pleegvader wat aan te doen.
Deze laatste klus begint minder goed. Baby en het team moeten eerst wapens kopen. Maar Bats, toch al niet de meest stabiele persoon, herkent de wapens als afkomstig uit een politievoorraad. Hij begint te schieten, de verkopers schieten terug en iedereen begint te schieten. Doc is woest, het waren inderdaad agenten, maar agenten omgekocht door Doc zelf en ze zouden ook de helers zijn voor de buit van de roof. Nu ze allemaal (waarschijnlijk) dood zijn, de politie op de hoogte is en er geen helers zijn, kan de kraak niet doorgaan.
Maar de leden van het team willen wel dat de kraak doorgaat. Ze hebben het geld kennelijk hard nodig. Ze weten een andere heler en ze halen Doc over om de kraak wel door te laten gaan. Doc vaart op de mening van Baby. Maar ondertussen wil Baby ontsnappen, samen met zijn vriendinnetje. Hij laat de kraak doorgaan, met het plan om zijn partners te laten stikken en er vandoor te gaan met zijn meisje.
Het plan van Baby om ervan door te gaan met Debora mislukt. De kraak moet doorgang vinden, maar Baby verknalt opzettelijk de kraak door Bats te doden en de vluchtauto te laten verongelukken. Dan vlucht hij te voet en laat zijn twee andere partners, Buddy en Darling ook achter. Hij probeert Debora op te halen in de Diner, maar Buddy vindt Baby en zint op wraak. Zijn vrouw Darling is omgekomen bij de opzettelijk verknalde beroving. Er volgt een hoop geschiet en gedoe en Baby vlucht verder met Debora naar de schuilplaats van Doc.
Doc is woest en wil vluchten en Baby aan zijn lot overlaten. Maar wanneer hij dan ziet dat Baby en Debora echt verliefd zijn, offert hij zich toch voor hen op. Buddy, die zij voor dood hadden achtergelaten in de Diner blijkt een politieauto bemachtigd te hebben en zint nog steeds op bloedige wraak. Doc komt om en ook Buddy lijkt niet kapot te krijgen. Maar uiteindelijk sterft hij en weten Debora en Baby te vluchten.
Maar dan lopen ook zij tegen een roadblock van de politie aan en wordt Baby gearresteerd en veroordeeld. Voor zijn aandeel in de overvallen krijgt hij 5 jaar cel. Maar na afloop wacht Debora alsnog op hem.

Deze film is geen humoristische film, zoals we die kennen van Edgar Wright, maar eerder een actie-heist film, die liever een musical zou willen zijn. De muziek van Baby Driver is eigenlijk de echte hoofdrolspeler van de film. Vanwege de tinnitus van Baby luistert hij de hele tijd naar de muziek en de muziek is iedere keer ook van toepassing op wat er in de wereld om Baby heen gebeurt. Bovendien reageren mensen in de omgeving ook op de muziek waar hij naar luistert (hoewel ze die niet kunnen horen).

De muziek van Baby Driver

Verder moest ik ook meteen denken aan die andere film over een bestuurder van vluchtauto's, die zijn leven er aan wil geven, wanneer hij een leuk meisje leert kennen, Drive. Die bestuurder is natuurlijk veel ouder, rijdt veel beheerster, vraagt om onopvallende auto's die lastig te traceren zijn. Baby is daarentegen nog vol jeugdige energie en wil alles zo flitsend mogelijk doen. De naamloze bestuurder in Drive is ook veel meedogenlozer en gewelddadiger dan Baby. Maar er zijn ook veel overeenkomsten. Beiden worden een beetje meegesleept door hun criminele carrière. Desondanks zijn zij de besten in hun vak. Beiden willen vanwege een vrouw stoppen met het werk. En in beide gevallen leidt dat tot een hele hoop heibel.

Tot slot vond ik de film fantastisch, maar het einde een beetje zwak. Het begint al wanneer het derde team de agenten overhoop schiet en Doc de overval toch wil laten doorgaan. Belangrijke parameters voor het succes (een beschikbare heler, geen aandacht van de politie) van de missie zijn niet behaald, dus de missie kan geen succes meer worden. Dan moet de missie toch echt afgebroken worden. Ik vond het een beetje onwaarschijnlijk dat de ervaren planner Doc zo een belangrijke beslissing dan af laat hangen van een democratisch besluitvormingsproces, wetende met wat voor soort mensen hij te maken heeft (mentaal instabiel, drugsverslaafd).
En later besluit de kille Doc (werkelijk, als je Kevin Spacey tegenkomt, kan je hem maar beter meteen uit het raam gooien, dat scheelt een hoop ellende later. Tenzij je in een drama zit), om Baby en Debora bij te staan, ten koste van zijn eigen leven. Een hoogst onwaarschijnlijke stap.
En Buddy is niet dood te krijgen. Hij wordt meerdere keren neergeschoten, weet grote delen van de stad te doorkruisen en is pas dood te krijgen wanneer hij enkele verdiepingen naar beneden valt, op een exploderende auto.

Een briljante film, zeker gaan kijken.